Hubregisseurs Stimuleringsprogramma Energiehubs Noord-Holland

In 2024 is de Provincie Noord-Holland gestart met een Stimuleringsprogramma Energiehubs. Er is een aanpak ontwikkeld om te komen tot een versnelling van de realisatie van energiehubs in Noord-Holland. In 2025 zijn er in het programma 21 hub initiatieven geselecteerd die ondersteuning worden geboden middels een provinciale subsidie, middels hubregisseurs en middels bijeenkomsten voor kennisontwikkeling, kennisdeling en intervisie. In 2026 worden er nogmaals zo'n 10 tot 20 initiatieven geselecteerd voor ondersteuning vanuit de provincie.

Maandelijks vindt er een kernteambijeenkomst plaats met de hubregisseurs en procesbegeleiders van de geselecteerde hubs. Deze kernteambijeenkomsten zijn gericht op kennisontwikkeling, kennisdeling en het opbouwen en onderhouden van een relationeel netwerk rond het thema energiehubs. Ook is er ruimte voor intervisie.

Hubregisseur binnen het Stimuleringsprogramma Energiehubs

De hubregisseur moet partijen helpen met de ontwikkeling en realisatie van lokale energiehubs. Kern van het werk is het adviseren, coachen of begeleiden van de procesmanagers die leiding geven aan de ontwikkeling van een energiehubs. De hubregisseur is zelf niet de projectleider van de energiehub-in-wording. De hubregisseur is de centrale vraagbaak voor de procesmanager van de energiehub. De hubregisseur adviseert de proecesmanagers van de hub in de haalbaarheids- en ontwikkelingsfase waarin de haalbaarheid van verschillende onderdelen wordt onderzocht (technisch, organisatorisch, financieel, juridisch) en plannen worden gemaakt. De hubregisseur verbindt verschillende partijen aan elkaar, zoals de gemeente, de netbeheerder en de provincie.

Als kennismakelaar doorziet de hubregisseur snel welke kennisvraag op welk moment nodig is en voorziet hij/zij partijen van de juiste kennis en planproducten, door inbreng van eigen expertise en het verbinden met de juiste kennis uit het team of bij een gespecialiseerde partij. De huregisseur is op de hoogte van actuele ontwikkelingen rond energiehubs, onder andere rond de wet- en regelgeving, de hubregisseur is bekend met de collectieve groepscontracten van de netbeheerders en met andere technische configuraties voor een energiehub op het gebied van elektriciteit, de hubregissuer is bekend met alle kennisproducten die ontsloten worden via het platform energiehubs.nl. De hubregisseur rapporteert aan de programmanager voor de status en voortgang van de hubontwikkeling en schaalt (bestuurlijk) op wanneer de hubontwikkeling stagneert. De hubregisseur werkt nauw samen met onder meer gemeenten, ondernemers, de Regionale ontwikkelingsmaatschappij (ROM) en netbeheerders. De hubregisseurs worden aangestuurd door de programmamanager energiehubs. De hubregisseur handelt deskundig, onpartijdig, zelfstandig en onafhankelijk. Wij verwachten dat de hubregisseur zelf voldoende kennis in huis heeft over de ontwikkeling van energiehubs om de procesmanagers te kunnen adviseren. De hubregisseur is accounthouder voor zo'n 10 tot 15 hubs in Noord-Holland.

• Proces en inhoudelijke advisering van procesmanagers over de ontwikkeling van de energiehub;
• Ondersteunen van de procesmanagers bij het indienen van een subsidie aanvraag;
• Ondersteunen van het hub initiatief met het wegnemen van ontwikkel-barrières;
• Periodiek afstemmen van de energiehub ontwikkelingen met andere energiehub initiatieven in Noord-Holland en met gemeenten;
• Deelnemen en actief participeren in het maandelijks kernteamoverleg;
• Voorbereiden (bestuurlijke) escalatie bij het ontstaan van ontwikkel-barrières;
• Verzorgen van de periodieke voortgangsrapportage over de energiehub initiatieven aan de programmamanager Energiehubs;
• Gevraagd en ongevraagd advies geven over de vorm, inhoud en uitvoering van het Stimuleringsprogramma energiehubs door regelmatig te reflexteren op het programma;
• Het programma continue aanpassen op wat er nodig is en bijstellen indien nodig.

Ca. 16-24 uur per week

Netcongestie en de rol van energiehubs

Op alle plekken in Noord-Holland is het elektriciteitsnet 'vol' en spreken we van 'netcongestie' of van transportschaarste op het elektriciteitsnet. Als gevolg van deze transportschaarste is het niet meer mogelijk om een aansluiting te krijgen voor het afnemen van elektriciteit van het net. In Noord-Holland Noord is het tevens niet meer mogelijk om duurzaam opgewekte stroom op het elektriciteitsnet te zetten. Deze netcongestie treft vele provinciale dossiers. Bijvoorbeeld het realiseren van tijdelijke huisvestiging asielzoekers in schepen is lastig omdat er geen walstroom geleverd kan worden, ons vestigingsklimaat verslechtert omdat bedrijven zich niet kunnen vestigen noch kunnen uitbreiden en de verduurzamingsopgave staat onder druk omdat bedrijven niet kunnen elektrificeren en bijvoorbeeld de laadinfrastructuur niet kan worden uitgerold. En in toenemende mate zien we dat ook woningbouw bemoeilijkt wordt als gevolg van de netcongestieproblematiek. Economische ontwikkeling, verduurzaming, asielopvang en woningbouw zijn voorbeelden van dossiers van de provincie die als gevolg van de netcongestie onder druk komen te staan.

Om die reden is in 2021 de Taskforce Energie-infrastructuur opgericht. Deze Taskforce is een samenwerking tussen de Provincie Noord-Holland, Noord-Hollandse gemeenten, Gasunie, Alliander en TenneT. Het doel van de Taskforce is om te bouwen aan een toekomstvaste energie-infrastructuur. Het huidige elektriciteitsnetwerk heeft immers de grenzen bereikt, dus moeten we ons energiesysteem slimmer organiseren. Ook de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energie vraagt om een nieuwe energie-infrastructuur voor waterstof, warmte en duurzaam opgewekte elektriciteit. Die energie-infrastructuur bestaat voor een deel uit energiehubs: semi-decentrale energiesystemen waar lokale opwek van en vraag naar energie wordt gekoppeld door slim sturen, flexibele opslag, het delen van transportcapaciteit en conversie van energie. Hierbij wordt lokaal opgewekte energie ook direct lokaal en collectief gebruikt. Het energiesysteem van de toekomst bestaat voor een deel uit dit soort energiehubs, waarbij partijen onderling en in collectief verband samenwerken op het gebied van energie en energie-infrastructuur.

Energiehubs kunnen niet alleen verlichting bieden bij de huidige netcongestie, ze spelen ook een belangrijke rol in ons toekomstig energiesysteem omdat de energienetwerken efficiënter kunnen worden gebruikt. De potentie en toegevoegde waarde van energiehubs lijkt daarmee groot en resulteert niet alleen in een slimmer energiesysteem, maar ontsluit ook duurzame energieopwek en maakt verduurzaming van eindgebruikers mogelijk. Daarnaast kan het helpen bij organiseren van aansluitcapaciteit, ontstaat er meer lokaal eigenaarschap en zeggenschap en draagt het bij aan een goed vestigingsklimaat.

De realisatie van energiehubs blijkt echter lastig van de grond te komen. Kennis rond de ontwikkeling van energiehubs ontbreekt vaak. Ook zijn er uitdagingen rond o.a. techniek (wie zijn elkaars netburen), financiering en aansprakelijkheid, en op samenwerking (wie doen er mee en wat spreken we onderling af). Kennis hierover is versnipperd of ontbreekt. Ook ontbreekt het vaak aan sterk leiderschap om partijen bijeen te brengen, samenwerking te verstevigen, data te verzamelen en analyseren en een stappenplan voor ontwikkeling op te stellen. Tot slot lijken ook de huidige contractvoorwaarden van de zgn. Groepstransportovereenkomst niet aantrekkelijk voor ondernemers.

Ion opdracht van het ministerie van EZK is in 2024 binnen de Provincie Noord-Holland een Stimuleringsprogramma Energiehubs gestart. Dit stimuleringsprogramma moet partijen helpen met het versnellen van de realisatie van slimme collectieve oplossingen.