Juridisch Specialist Levensgebeurtenissen

Met de Aanpak Levensgebeurtenissen dat ICTU samen met de KVK in opdracht van het ministerie van BZK uitvoert, wordt samen met betrokken overheidsorganisaties gewerkt aan het verbeteren van de overheidsbrede dienstverlening en informatievoorziening van de overheid. Binnen het programma werken betrokken (overheids)organisaties samen aan het verbeteren van dienstverlening voor burgers. Dat doen ze door concrete oplossingen te realiseren. Hierbij ligt focus op het herontwerp van (keten)processen en proactieve dienstverlening. Daarbij staat de belevingswereld van mensen centraal, zodat ze werken aan initiatieven en oplossingen waar mensen echt mee zijn geholpen.

De Aanpak kent op dit moment een aantal programmalijnen: Nieuw in Nederland, 18 jaar worden, Ik ben nabestaande geworden en Doorontwikkeling Fieldlab 18 jaar & zorgtoeslag. Het werken aan deze Levensgebeurtenissen brengt mee dat zich ook juridische vraagstukken aandienen.

ICTU heeft behoefte aan een zelfstandig opererende juridisch specialist voor een afgebakende adviesopdracht gericht op het ontwikkelen van juridische kaders, richtlijnen en rapportages voor meerdere concrete levensgebeurtenissen binnen het programma.

Uitstel van verplichtingen

Uit verschillende onderzoeken en actielijnen vanuit de levensgebeurtenissen 'Ik ben nabestaande geworden' en 'Ondernemer komt te overlijden' zijn signalen gekomen dat nabestaanden problemen ondervinden met alle verplichtingen vanuit overheden in de eerste periode na overlijden van hun naaste. Dit probleem is geagendeerd in een interbestuurlijk overleg (IBO). Vanuit dit overleg is opdracht gegeven om de mogelijkheden rondom dit thema verder te verkennen.

Het doel van Uitstel van verplichtingen is om nabestaanden extra tijd te gunnen in een emotionele periode waarin veel tegelijk op hen afkomt. We willen hen, waar gewenst, zoveel mogelijke rust en ruimte bieden voor de rouwperiode en om regelzaken af te handelen.

Doel van de opdracht is dat de juridisch specialist verantwoordelijk is voor een afgestemde overheidsbrede richtlijn voor het Uitstel van verplichtingen voor nabestaanden, zowel voor burgers als voor ondernemers. Uit klantreisonderzoeken 'Ik ben nabestaande geworden' volgt de aanbeveling om nabestaanden de eerste periode na het overlijden automatisch uitstel te geven van (het moeten voldoen aan) verplichtingen. Om uitvoering te kunnen geven aan uitstel moet eerst duidelijk zijn om welke verplichtingen het gaat vanuit de overheid, waaruit deze verplichtingen voortvloeien (wet of beleid), en hoe de onderlinge samenhang is.

Vanwege de grote verscheidenheid in beleid en organisaties is het wenselijk om te komen tot een meer gemeenschappelijke juridische grondslag als uitgangspunt. We willen de mogelijkheden onderzoeken binnen de bestaande wettelijke kaders en interpretaties om tot uniform beleid te komen en de gap inzichtelijk maken waar dit wel gewenst is vanuit het nabestaanden perspectief maar nu niet mogelijk is. We nemen het recht van beraad en evenredigheidsbeginsel expliciet mee in het onderzoek om te komen tot één juridisch kader. We zoeken consensus tussen ministeries over de uitgangspunten en ontwerpprincipes voor toekomstig beleid. Samenwerking met (beleids)juristen is ook een groot deel van de werkzaamheden.

Eenmalige registratie contactpersoon

Het doel van deze actielijn is om te registeren bij leven. Mensen hebben daardoor regie om aan te geven wie zij willen dat hun contactpersoon is voorcommunicatie vanuit de overheid in het geval dat zij overlijden. Doel van de opdracht is dat de juridisch specialist inzicht geeft in juridische kaders (wat is nu van toepassing) versus de juridische kaders van het registratie-register. Het betreft een verkenning met als resultaat een rapportage.

Werkzaamheden specialist

De professional wordt ingeschakeld voor het zelfstandig uitvoeren van specialistische juridische analyses en het opleveren van juridische adviesproducten, richtlijnen en rapportages. De professional bepaalt zelfstandig de juridische aanpak binnen de overeengekomen opdrachtkaders.

• Juridische verkenning en analyse
  • Analyseren van bestaande wet- en regelgeving rondom het recht van beraad, proportionaliteit en uitstel van verplichtingen
  • Analyseren van bestaande wet- en regelgeving rondom rechten en plichten van nabestaanden in het geval van overlijden van hun partner
  • Onderzoeken welke juridische ruimte er is en hoe we die kunnen benutten
  • Formuleren van een helder juridisch kader dat als fundament dient voor de overheidsbrede richtlijn
• Ontwikkeling richtlijn
  • Vertalen van juridische inzichten naar een praktisch toepasbaar voorstel
• Opleveren van juridische adviesmemo's waarin complexe juridische vraagstukken, oplossingsrichtingen en aanbevelingen zijn uitgewerkt
• Beoordelen van juridische risico's en meedenken over mitigerende maatregelen
• Uitwerken van juridische randvoorwaarden en adviezen ten behoeve van ketenprocessen
• Interpreteren en toepassen van relevante wet- en regelgeving
• Advies over governance en verantwoordelijkheidsverdeling bij brede vraagstukken
• Afstemmen van conceptproducten met betrokken juridische vertegenwoordigers voor zover noodzakelijk voor de totstandkoming van de overeengekomen resultaten
• Identificeren van kansen voor juridische vernieuwing voor korte en lange termijn
• Anticiperen op toekomstige wet- en regelgeving
• Opleveren van strategische juridische adviezen die als input dienen voor beleidsontwikkeling
• Inzet eigen netwerk, overzicht benodigde stakeholders (juridisch/beleid)

Proactieve dienstverlening

Juridische verkenning en analyse van casuïstiek omtrent gegevensdeling in het dienstverleningsdomein:

• Analyseren van bestaande wet- en regelgeving rondom gegevensdeling, eenmalige uitvraag
• Onderzoeken wat de juridische vraagstukken zijn, welke juridische ruimte er is en hoe we die kunnen benutten
• Analyseren wat hier in het buitenland op beschikbaar is
• Formuleren van een helder juridisch kader dat als fundament dient voor de overheidsbrede richtlijn dan wel verschillende richtlijnen
• Formuleren van een helder juridisch vraagstuk dat als input kan dienen voor een beleidskader

Ontwikkeling richtlijn/vraagstuk afhankelijk van uitkomsten verkenning: Vertalen van juridische inzichten naar een praktisch toepasbaar voorstel/vraagstuk. Eindproduct: rapport voor de mogelijkheden van gegevensdeling tbv dienstverlening, concrete overheidsbrede richtlijn/handreikingen en/of heldere vraagstelling voor start beleidskader.

Eindresultaten

Voor Nabestaanden een overheidsbrede richtlijn. rapport eenmalige registratie bij leven met wet -en regelgeving, rapport wet- en regelgeving voor het gebruik van BSN overleden en BSN partner inclusief opzet volgordelijkheid van wettelijke regelingen voor het creëren van een (financieel) overzicht voor nabestaanden die voorgelegd kan worden aan de opdrachtgever en bestuurlijke gremia.

Voor de overige programmalijnen heldere analyse en adviezen met handelingsperspectief tav juridische knelpunten die spelen bij herontwerp van ketenprocessen en dienstverlening. Dat kunnen, afhankelijk van wat nodig is, bijvoorbeeld één van deze zaken zijn: een risico matrix met mitigatie, compliance-memo, innovatievoorstellen, een convenant, input voor een strategische roadmap, notulen/consensus documenten ed.

Afronding

De opdracht wordt als voltooid beschouwd als de gevraagde zaken zijn opgeleverd en afgestemd zijn met de verschillende stakeholders. Of als de opdracht wordt afgerond door de opdrachtgever. Of indien de opdrachtgever besluit het programma of de opdracht te beëindigen vanwege gewijzigde beleidsprioriteiten of organisatorische omstandigheden.

Beoordeling

Eens per maand wordt door de project verantwoordelijke de tussentijdse stand van zaken besproken.

Onzekerheden

Op basis van de huidige inzichten is er een kans dat de opdracht langer loopt gezien de politieke afhankelijkheid. Wijzigende inzichten bij de opdrachtgever (en ketenpartners) op het beleid en beleidsdoelstellingen kunnen impact hebben op de duur van het project. Eventuele vervolgwerkzaamheden worden uitsluitend overeengekomen in een nieuwe, afzonderlijk afgebakende opdracht.